معنای تقوا و مراحل آن


لَیْسَ عَلَى الَّذینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جُناحٌ فیما طَعِمُوا إِذا مَا اتَّقَوْا وَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ ثُمَّ اتَّقَوْا وَ آمَنُوا ثُمَّ اتَّقَوْا وَ أَحْسَنُوا وَ اللَّهُ یُحِبُّ الْمُحْسِنینَ
بر کسانى که ایمان آورده و کارهاى شایسته کرده‏اند، گناهى در آنچه [قبلًا] خورده‏اند نیست، در صورتى که تقوا پیشه کنند و ایمان بیاورند و کارهاى شایسته کنند سپس تقوا پیشه کنند و ایمان بیاورند آن گاه تقوا پیشه کنند و احسان نمایند، و خدا نیکوکاران را دوست مى‏دارد

در کتاب مصباح الشریعه منسوب به امام صادق اینگونه در مورد مراحل سه گانه تقوا توضیحاتی داده شده است و تقوا را بر سه وجه تقسیم می کند: اول تقوا بالله (تقوای خدای را)، دوم تقوای من الله (از خدا)، سوم تقوای از خوف عذاب است.
مرحله اول و بالاتر موجب می شود که انسان حتی از (برخی) امور حلال هم اجتناب کند مبادا که به امور شبهه ناک (مکروه) بیفتد و این تقوای خاصّ خاصّ است.
در مرحله دوم (یا سطح وسط) موجب می شود که انسان از امور شبهه ناک پرهیز کند مبادا که به حرام بیفتد و این تقوای خاصان است.
و در مرحله سوم و یا سطح پایین تر موجب می شود که انسان امور حرام را ترک کند و این تقوای عام است.

پایین ترین سطح تقوای عمومی است که همانند مردم عادی که از نجات پیدا کردن از عذاب از امور حرام پرهیز می کنند که لازمه ی آن این است که به پیام پیامبر (که رهایی از آتش اعمالمان است) ایمان آورده باشیم و بدان عمل کنیم. 
سطح یک پله بالاتر این است که کسی عظمت خدا را درک می کند و از خشیت و خوف خدا (ترسیدن اینجا معنای منفی ندارد بلکه له شدن در برابر قدرتی بزرگ و دیدن عظمت او و هراسی مقدّس در دل از او منظور است) بسیاری امور شبهه ناک را ترک می کند.
بالاترین سطح، تقوایی است که عارف خدای را در قلب خود جای می دهد و از هر چیزی غیر از او پرهیز می کند و این رابطه بر مبنای حبّ است، چنین کسانی هستند که رحمت خدا در قلبهایشان تجلّی کرده است و آن را به دیگران احسان می کنند و خداوند آنها را دوست دارد و آنها خداوند را و هرگز نمی پسندند که لحظه ای به واسطه عملی و حرفی و فکری و کاری از او جدا شوند و غرق در لذّت مصاحبت اویند و واقعاً در بهشت به سر می برند.
و امام صادق در جای دیگر می فرماید که تقوا همچون رودخانه و آبی است که هر درختی به طبیعت خود و قدر ایمانش از آن بهره مند می شود و هر گاه انسان به صفت اعلاى تقوى متصف گشت؛ البته عادات و طاعات او خالصتر و پاکتر و بارونقتر و لایقتر خواهد بود. خداوند متعال در سوره توبه (آیه 109) مى‏فرماید:

أَ فَمَنْ أَسَّسَ بُنْیانَهُ عَلى‏ تَقْوى‏ مِنَ اللَّهِ وَ رِضْوانٍ خَیْرٌ أَمْ مَنْ أَسَّسَ بُنْیانَهُ عَلى‏ شَفا جُرُفٍ هارٍ فَانْهارَ بِهِ فِی نارِ جَهَنَّمَ
آیا آن کسى که بناى زندگى خود را روى تقوى در خدا و رضاى او نهاده است، بهتر است؟ یا آنکه بناى او بر کناره دره ای که سست و از زیر ریزش کرده و تهى شده است، پس این سستى او را در آتش جهنم خواهد افکند.

پس معنای تقوا اطاعت است بدون عصیان، ذکر دائم است بدون فراموشی و علمی است بدون جهل، که پذیرفته شود و رد نشود.

 

«سررشته دولت ای برادر به کف آر
وین عمر گرانمایه به خسران مسپار
یعنی همه جا با همه کس در همه جا
می دار نهفته چشم دل جانب یار »

,

/ 4 نظر / 337 بازدید
محمد

یه پست مجیدی-ی ردیف!

رشید داودی

[گل][گل][گل][دست][دست] اینجـــا کسی برای تو جا وا نمی کند این شهر ، احتـــرام به دریا نمی کند شهر پر از هوا ، نفسم را گرفته است اینجا کسی هوای مسیــــحا نمیکند

جعفر

هر چند که: عاقلان را اشارتی کافیست .اما ای کاش یه چند تا مثال هم میزدی تا هیچ نقطه تاریکی در این رابطه نمونه.