علم دینی

اینروزها بحث علم دینی و علم سکولار خیلی داغ است و به حقّ بحث بسیار مهمی است، محبث علم دینی برای کسی که آن را زیر بنای حرکت به سوی تمدّن اسلامی می داند. پیش از این می خواستم در مورد آن مقاله‌ای یا پستی طولانی بنویسم ولی به دلایلی ترجیح می دهد فقط در این پست بیشتر به تعدادی سوال بپردازم بدون اینکه خیلی به جواب آنها بپردازم.
- علم چیست؟ آیا علم چقدر تحصیل کردنی است؟ آیا علم چقدر با مطالعه و تجربه کسب می شود؟ چه چیزی را می توان علم حساب کرد و چه چیزی را فن دانست و چه چیزی را وهم و تخیلات حساب کرد؟ آیا علم دینی و غیر دینی دارد؟ علم دینی چیست؟
- حوزه بحث در مورد علم دینی چیست؟ آیا علم دینی فقط منحصر به بحثهایی مثل فقه سنّتی و اخلاق و عقاید سنّتی می شود یا در گستره‌ی وسیع‌تری از علوم بحث علم دینی مطرح می شود؟ اگر بله آیا می توان بحث علم دینی را به تمام حوزه‌های علوم انسانی بسط داد؟ آیا مثلاً اقتصاد اسلامی، یا روانشناسی اسلامی و ... چقدر با روانشناسی و اقتصاد متداول متفاوت است؟ آیا بحث علم دینی را می توان به علوم فنی و ریاضی و مهندسی هم بسط داد؟ آیا ریاضی و فیزیک اسلامی معنایی دارد؟ آیا کامپیوتر اسلامی معنایی دارد؟ آیا پزشکی اسلامی معنایی دارد؟ آیا صنعت و معماری اسلامی با صنعت و معماری غربی تفاوتی دارد؟ و اگر دارد تفاوت آن با آنچه که متداول است و نوع غربی آن چیست؟ یکجور دیگر می شود این سوال را پرسید، آیا دین را باید به عنوان یک شاخه در کنار فرهنگ و اقتصاد و ادبیات و فلسفه و هنر و پزشکی و علوم دیگر در نظر گرفت یا نه تمام علوم را باید به عنوان شاخه‌هایی از دین در نظر گرفت؟! آیا اگر بپذیریم که دین به همه شئون زندگی مربوط می شود، دامنه‌ی این شئون و جزئیات آن چیست؟ آیا دین فقط خطوط کلّی را مشخص می کند؟
- تفاوت نحوه‌ی تولید علوم اسلامی با علوم غربی چیست؟ ابزارهای تولید علوم اسلامی چیست؟ آیا همان ابزارهای تولید علوم غربی است بعلاوه‌ی یکسری گزاره‌های وحیانی؟ آیا تفاوتی جدّی در نحوه‌ی نگرش به ابزارها وجود دارد؟ آیا از ابزارهای متفاوتی هم استفاده می کند و یا آیا یکسری از ابزارها را نمی پذیرد؟  نقش و جایگاه تجربه در ایجاد علوم دینی و اسلامی چیست؟  اصالت و دامنه و محدودیت آن چیست؟
- بهترین مکان برای تولید علم دینی چیست؟ حوزه یا دانشگاه؟ آیا دانشگاه توان تولید علم دینی را دارد یا به علّت وابسته بودن ساختار و نگرشهای آن به غرب ناگزیر متمایل به تولید علم غیر دینی است؟ آیا حوزه می تواند با توجه به ساختار سنّتی آن پاسخگوی نیازهای گسترده روز باشد؟ آیا مکان در تولید علم دینی نقش اساسی دارد یا هر کسی می تواند در هر محیطی علم دینی تولید کند؟

بعداً‌ نوشت:‌

بیاناتی از آیه الله جوادی آملی

کتابچه ای از آیه الله حائری شیرازی

/ 3 نظر / 5 بازدید
jafar

ye soal:shenidam tu shabe ghadr behtarin kaar motaale eye elmie. in elmi ke tu shabe ghadr motaale ash behtarin kaare che joor elmie? ye soal dige:migan diyaanate maa eine siaasate maa. aayaa in jomle ham sahih ast: elm siyaasat ham ye elme dinie??????

امین

سلام آقا مجید گل یکبار حرف جالبی شنیدم که مربوط به این بحث میشه. علوم دانشگاهی مانند ریاضی, فیزیک, کامپیوتر, مکانیک, شیمی, پزشکی, زیست فنونی هستند که برای انجام عمل صالح استفاده میشود. مانند فنون نجاری و نانوایی و آهنگری در روزگار قدیم. دین هم غالبا دستورات جزیی در مورد آنها ندارد. مقدار قابل توجهی از علوم انسانی هم همچنین برای عمل صالح استفاده میشوند. فنونی مانند مدیریت, اقتصاد, حقوق, جامعه شناسی. البته خداوند در مورد اینها رهنمودهای زیادی دارد لذا علم دین برای موفقیت در این زمینه ها لازم است که بتوان دستورات خداوند را درست فهمید و اجرا کرد. اما چون این فنون جنبه عملی و اقتضای زمان و مکان دارند, به نوعی کار علمی/تجربی که همان اساس علوم دانشگاهی است نیاز است. قسم دیگر علومی مانند فلسفه هستند که برای یافتن حقیقت هستند. فکر میکنم اینها تقریبا هیچ فایده ای برای مسلمان ندارند. مبانی ما برای یافتن حق و باطل کلا متفاوت از غرب و شرق است. حاشیه: در شرق و غرب چون اومانیسم و کمونیسم حاکم بوده, این تفکر در علوم انسانی کاملا رسوخ کرده. لذا خیلی دقت, مواظبت و هنرمندی احتیاج دارد که بتوان از فنونی که کفار در زم

امین

ادامه ... لذا خیلی دقت, مواظبت و هنرمندی احتیاج دارد که بتوان از فنونی که کفار در زمینه علوم انسانی بوجود آورده اند استفاده کرد و در عین حال خروجی اینکار آلودگیهایی که ناشی از تفکر کفرآمیز هست رو نداشته باشه. ببخشید که روده درازی کردم. یکدفعه گرفتار شهوت نوشتن شدم ممنون از مطالب خواندیت خدا نگهدار